Öküzler, Boğalar ve İnsanlar – 1 –

29 Mayıs 2012

 

08 Mayıs 2011

Deyimler ve atasözleri üzerinden bir garip ilişkiler tespiti… Bu sabah, Perşembe’yi vasat ve sıkıcı olmaktan kurtaran muhteşem bir yorum silsilesiyle güne başladım! Her şey, sığırla boğa arasındaki farkı aramakla başladı…

Bu yaşımda, sığır ve boğa arasındaki farkı bilmeyip utanarak internetten aramaya giriştim. Sayfaları dolaşırken daha çok, öküzle boğa arasındaki farklarla ilgili basit yazılar çıktı. Ama hiç beklemediğim bir anda ve hiç umulmadık bir sayfada, çok iyi bir yazıyla karşılaştım ve halden anlayan arkadaşlarımın hepsine gönderdim. Sığır arada kaynasa da, sonunda çok daha genel bir terim olduğunu Vikipedi’den öğrendim: “Halk arasında geniş manada geviş getiren, etinden, sütünden ve hizmet hayvanı olarak faydalanılan büyükbaş evcil hayvan. Dar manada ise, evcilleştirilen ve etinden, sütünden veya gücünden faydalanılan ve birçok soyu üretilen evcil boğa’dır.” (Bos taurus)

Aslında benim aradığım, fiziksel veya biyolojik farklardı ama forumlardan birinde yazan bir ‘duyarlı vatandaş’, tüm o benzer açıklamaların arasında, gayet sosyolojik ve derinlikli bir tespit yapmış… Bu tespit üzerine arkadaşım İlker de kendini tutamamış, ondan çok daha çarpıcı ve trajikomik içerikli bir cevabi yazıyla Perşembe günümü katlanılabilir kılmıştı. Öküz ve boğa arasındaki fark için, TDK’yla yetinmeyip sosyal sözlüğe bakmak isteyenlere, her iki yazı da aşağıda özenle sunulmuştur (Umarım ilkyazının yazarı ‘MeTePe’ ve site yetkilileri, bu vatani girişimim yüzünden kınamazlar beni).

Özetle; okuduktan sonra düşündüm ve karar verdim: Tüm hayvanları sevmekle, korumaya çalışmak ve saygı duymakla birlikte, bu ahval ve şerait altında dahi, ben gerçekten gerçek öküzleri destekliyorum (!) … Her şeye rağmen…

(devamı , “ÖKÜZLER, BOĞALAR VE İNSANLAR -2-“ olarak birazdan)

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

Yazı 1:

Kitab-ı Öküz’den alıntıdır.

Öküz ve Boğa…

Her ikisi de klasik deyimiyle ‘Erkek Sığır’, ama ne farkı var birbirlerinden?

Önce öküz ve boğa kelimelerin insanlar âleminde ne anlamda kullanıldığına bir bakalım: Boğa, gücün, kaba gücün ve cinselliğin simgesidir insanlar arasında. Çok cinsel faaliyet içerisinde bulunan erkekler için ‘boğa gibi herif’ deyimi övgü için kullanılır. Gruplar, takımlar ekipler kendilerine hep ‘boğa’ lakabı takarlar; Şikago Boğaları, Kadıköy Boğaları vb.

Ya öküz; kimse üzerine almak istemez bu adı… Kaba, görgüsüz, yeteneksiz ve girişken olmayan insanlara denir başkaları tarafından. Kimse, Newyork öküzleri, Beyoğlu Öküzleri diye takım kurup kendilerini o gruba dâhil etmek istemez.

Ne farkı vardır? Oysa her ikisi de aynı cinsin aynı türü hayvanlarıdır. Neden aynı cinsin aynı türüne farklı adlar verilmiştir? Neden aynı cinsin aynı türü hayvan, insanları hem gururlandırmak, hem aşağılamak için sıfat olarak kullanılmıştır?

Öncelikle sözlüklerde (TDK) öküz için ‘Çift sürmekte, kağnı çekmekte kullanılan, etinden yararlanılan, iğdiş edilmiş erkek sığır’, Boğa için ise ‘Damızlık erkek sığır’ tanımları kullanılmakta.

Zavallı öküz, hem cinsel hayatı bitirilmiş, hem de insanların yararına çalışan, üretken bir hayvan haline getirilmiş, hem de bunu kendisine yapanlar tarafından aşağılanmış. Ne yapar öküz? Sabah erken kalkar, çifte gider, saban çeker, döven döver, kağnı çeker, yük taşır, kesilir besin olur. Ya boğa ne yapar? Hiçbir şey… Tek faaliyeti inekleri aşmaktır. Öküzden tek farkı ya da tek şansı, daha danayken iğdiş edilmemiş olmasıdır.

Güce tapan insanlar, asalak, üretken olmayan bir şeyi baş tacı ederken, çalışkan üretken, kendi ihtiyacından daha fazlasını üreten bir şeyi de aşağılamışlardır. Bu sadece öküz-boğa ilişkisinde de yoktur. At – eşek, tavuk – horoz gibi daha bir sürü hayvan ikilisinde de vardır.

Ben daha insan yaşamında insanlar arasındaki öküzlük boğalık konusuna girmiyorum bile… Biraz aklı olan hemen çıkarır…

Ne demeli bilmem, son yılların moda sloganıyla tüm âlemlerin öküzleri için ‘Türkiye sizinle gurur duyuyor’ mu demeli?

MeTePe – 10–11–2007, 18.28 – turkeyforum.com sitesinden alıntı.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

Yazı 2:

Eskiden Öküz diye bir dergi vardı sürekli takip ettiğim. Sanırım ben de o dönem öğrenmiştim aslında öküzün, (havyan sömürüsünü bir üst seviyeye çıkarmak için) insan eliyle yaratılan bir canlı olduğunu. (hayvan sömürüsünü de ilk Tolstoy Amca’dan öğrendim sanırım)

Velhasıl bir baktım ki, ilkokul temel ezberlerinden biri olan ‘etinden, sütünden, yününden yararlanmak’ felsefesi, meğer gözüktüğü kadar masum değilmiş. Daha ben bu şoku atamadan bir de öküzün, damızlık olarak tutulan, (özgür seks yapabilen) boğa hayvanının ‘aklı, fikri, gücü başka yere gitmesin toprak sürsün’ denilerek iğdiş edilmesiyle ortaya çıktığını; bu işlemde kullanılan geleneksel yöntemin ‘iki sopa arasına sıkıştırılarak netice alana kadar çevirmek’ olduğunu ve bu sayede dilimize ‘öküz gibi bağırmak’ deyimini kazandırdığını öğrendim.

Asıl ilginç olan ise, modern öncesi dönemlerde, mitolojide (dünyayı boynuzlarında taşır, hükümdarlara adı verilir, ‘ox’…) hakkı teslim edilirken, modern çağla beraber insanlar buna giderek daha aşağılık muamelesi yapar (adı hakaret olarak kullanılır, trene bakmakla suçlanır falan). Efendim neticede kendisi, hayatın hiçbir zevkini yaşayamazken ömür boyu çalışmaya mahkûm edilmekle kalmamış, bir de üstüne insanın – giderek toprağa bağımlılığını kaybetmesiyle (!) — alay konusu olmuştur. Trene bakarken neler düşünüyordur kim bilir.

Tabi insanoğlunun başka erken dönem genetik mühendislik (?) başarıları da vardır; soyunu sürdüremeyen ‘katır’ ve beygir üretimi ile (insan örnekler olarak da) ergenlik öncesi hadım edilerek sesinin güzelliğinden faydalanılan opera sanatçıları ve Harem ağaları sayılabilir.

Bir de Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın öküz üzerine şiirleri vardı… da işimin başına dönmem lazım… (bu son cümleyi yazınca çok hoş durmadı sanki)

İlker İNMEZ

http://trekking.com.tr/okuzler-bogalar-ve-insanlar-%E2%80%93-1/

Bir Yanıt to “Öküzler, Boğalar ve İnsanlar – 1 –”


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: