İspir-Şenlik ve Bayram’a başka bir yorum

25 Ocak 2007

 İSPİR  YAYLALAR VE MEY-RAM (MEYD-RAM)Yaylalarımızın yaşantımızda özel bir yeri vardır. YAYLA; Hayvan yaylamanın onların sütlerin semiz öbeğinde, otlağın ortasına muvakkat olarak kondurulmuş olan yerdir. İfade olarak belki böyle, gerçeği ayrı bir yaşamdır.Her yıl bahar kulağı göründü mü aman ALLAH’ım tatlı bir telaşe alır herkesi, birkaç ay olmuş yaylara ineli ama, sanki birkaç asır olmuş…Yeniden yaylalar için hazırlıklar yapılır.Ama ne hazırlık…Çobanlar davarın zillerini kontrol eder eksiği gediği var mı? Bağımı yok, dilimi düşmüş hemen eksikler tamamlanır. Şaşortlar (yayla kadın) yatakları yıkar elbiselerde yırtık sökük varsa diker, gün gelir çatar barhana yüklenmiş helva pişmiş yoğurdun süzmesi atın tayında enval çeşit azık alınmış ahali bir soluk yaylaya varmak için sabırsızlaşır. Aşığın mahbununa kavuşması gibi… azıkta neler yok ki?Kavut unundan pişmiş hınçoş peynirli yumurtalı haris ince yeşil çileği soğan daha neler neler. Civil peynir soğikli minzi dut pekmezi v.s.Çobanların ihtişamı daha bir ayrı ziller gümbürder. Tulum feryat eder. Oğlak, kuzu sesi birbirine karışır buzağılar geri kaçar çocuklar yorulur ağlar öte yandan göç kervanı kazanlar hışırdar at kişnemesi hengame gürültü sürüp gider.Yaylaya varılır bir gün önce işsiz olan koca sultan dağlar bir günde bayram yerine dönmüştür. Köpekler boğuşur. Öküzler böğürür ses şamata mal mul sağılır. Kanlar sütleri makineye çekmeye erkekler et kesmeye çünkü işler bittikten sonra “yayla çıkımı herfenesi”vardır. Gece sabaha kadar tulumla Türküyle eğlence olacaktır.Öyle traktörle ratosla biçer döverle değil: adeta İspir halkıyla özdeşleşmiş cefakâr orakla!Rençberliğin bir an önce bitmesi lazım. İki ay sonra Mey-RAM şenliği olacak.Biter mi gardaşım koca bayırlar orağın burnu ile biter biter, azime ne dayanır.Eskiler yayla çıkımına “YAYLA ÇIKIM HERFENESİ” yayla inimine “MEY-RAM” demişlerdir.Meyram şenlikleri eskiden törelerimize göre üç gün görermiş birinci gün yolculuk ikinci gün oturak (konaklamak) üçüncü gün dönüş, eskiden Meyrama yüzlerce atlı çift davul zurna birkaç tulumcu katırlar yükü nevale ile giderlermiş şenliklerde atılan merminin haddi hesabı yokmuş.Gerçi biz gençlere bu mitolojik anlatım gibi geliyor ama geçtiğimiz yıl tanık oluduğum, seksenlik bir yatalak hasatta olan dedenin benim tulumun sesini duyunca eski hemşin oynamasını türkü söylemesini görünce İspir’in insanının sırrını keşfetmek için daha çook ekmek yememiz gerektiğine inanıyorum.Mey-ram geleneğini son yallarda bazı aydınlarımız bilmeden de olsa değişik anlam vererek dışlasalarda bu şenliğin Orta Asya’dan Anadolu bozkırına kadar bütün yaylalarımızda aynı tarihlerde değişik isimler ile yayla inim şenlikleri düzenlenmektedir.Mesela geçtiğimiz yıl TRT-2 programında kültür penceremiz isimli belgesel programda Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Kafkasya ellerinde aynı tarih 26-27 Ağustos tarihlerinde aynı isim “Mey-RAM” ismiyle kutlandığını gözyaşlarıyla izledim.Ne diyelim aslımızı neslimizi, kültürümüzü, tarihimizi unutturanlar utansın.1-Mey-Ram kelimesinin kökeni meyd kelimesinden türediği Ebul Gazi efendinin büyük lugatı ve Kaşgarlı Mahmud’un kamusunda velirtilmiştir. (İstanbul kitap sarayı) MEYD: sallanmak, eğlenmek, zahire toplamak, yayla inimi kırba (tulum) çalmak demek ve yine Ebilgazi’nin rivayetine göre bu eğlencenin ismi Türk topluluklarının İslamla şereflenmesine kadar geçen zaman diliminde meyd olduğu daha sonra Ram kelimesinin eklendiğini öğrendik.RAM: boyun eğmek, intisap etmektir.http://www15.brinkster.com/dadasmaksut/senlik.htm

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: