Samim Kocagöz’ün Bir Çift Öküz adlı kitabı konusu, yorumlar, kısa özeti, tanıtımı. Bir Çift Öküz kitabı ile ilgili bilgi.

Cemal ile Hamit Bulgaristan göçmenleridir. Subaşı köyünde otururlar. Çalışkandırlar. Köyden başka göçmen aileleri de vardır. İki arkadaş kısa zamanda bir çift öküz alacak parayı kotarırlar. Yakup da aynı köydendir. Yaşlıca, iri yarı, iyi kalpli bir yörüktür. Hamit’le Cemal, öküzün iyisini alabilmek için onu da pazara götürürler.

Akçakaya köyünden doğru hızla gelen bir cip, yalpalayarak yolun virajından hendeğe yuvarlanır. Üç köylü yardıma koşarlar. O sırada ters dönmüş cipin altından bir adam kurtularak, hem koşar, hem de «Kaçın Kaçın!» diye bağırır. Ardından tabanca sesleri duyulur. Köy ağasının oğlu Hasan, bir gün önce Söke’ye gitmiş, barda yiyip içip eğlenmiştir. Şimdi sarhoştur, kendini kaybetmiş, şoförü Kemal’e tabanca çekmiştir.

Hasan, küçük yaşından beri okumayı sever, büyük adam olmayı kurar. Babası İbrahim Ağa ise okuyup yazma bilmez. Oğlunun da okumasını istemez. Onun gözünde para her şeyden değerlidir. İnsan her istediğini onunla elde edebilir. Hasan içki içerek, rezalet çıkararak babasından bir çeşit öç almaktadır. Aslında iyi yüreklidir.

İbrahim Ağa’nın sağ kolu Rüstem de okumamıştır, ama kirli işlerde başarılıdır. Bundan dolayı Hasan onu sevmez, her fırsatta hırpalar. Rüstem, Hasan’ın Yakup’u sevmesine, onu «Yakup Emmi» diye çağırmasına da içerler. Hasan’ın kendisini iğnelemesini hep ondan bilir. Bunun acısını çıkarmaya and içer.

Rüstem’in beklediği fırsat bir gün çıkar : Bitişik köyden İlyas’ın öküzlerini köye getirir, birini Yakup’un, birini Cemal’in, birini de Hamit’in kapısına bağlar. Sonra da, hırsızlık yapıldı diye jandarmaya haber verir. Bunu duyan Hasan, bu oyunu Rüstem’in oynadığını anlar. Onu yakalatır, ellerini bağlayarak karakola götürür. İşin aslı anlaşılınca, öbür üç kişi salıverir. Rüstem ise üç aya hüküm giyer.

Hasan, köy öğretmeninin de etkisiyle artık değişmiş, uslanmış, herkesin yardımına koşar olmuştur. Onun için çıkarcı, bencil, gerici babasıyla çatışmaya girmiştir. Baba-oğul durmadan birbirlerine oyun hazırlarlar. Hasan köydeki göçmenlerin tarlalarını babasının traktörleriyle sürdürünce, halka yardım edince İbrahim Ağa deliye döner.

Hasan Yakup’un torunu güzel Elif’le evlenmek ister. Bunu annesine söyler. İbrahim Ağa’nın sevinçten etekleri zil çalar. Hemen düğün hazırlığına başlanır.

Bu arada köyde olaylar birbirini kovalar : Demokrat Partili İbrahim Ağa, «koministtir» iftirasıyla köyün öğretmenini, muhtarını ve kaymakamını uzak yerlere sürdürür. Çünkü onlar da oğlundan yana çıkmışlardır. Hasan buna çok üzülür. Babasının çevirdiği dolapların ünü tüm Söke’ye yayılır.

Rüstem’in hapisten çıkıp da köye muhtar olması, olayların üstüne tüy diker. Kasabadan, yapılacak işlere ilişkin bir yazı gelir. Köyün tüm evleri beyaz badana yapılacak, her eve de numara konacaktır. Oysa Rüstem ne yazmak bilir, ne de okumak. Bu yüzden onunla alay ederler. Rüstem’in yüreği kinle dolar.

Düğün günü gelir. Köy halkı sokaklara dökülür. Elif al gelinliğiyle Hasan’ın evine getirilir. Kalabalığın içinden birisi «mahvolduk!» diye bağırır. Herkes telaşla koşuşur : Göçmenlerin ekinleri yanmaktadır. Acele yangın yerine gidilince orada Rüstem’i görürler. Kaçmaya vakit bulamamıştır. Yakalanacağını anlayınca Hasan’a tabanca çeker. Bunun üzerine o da Rüstem’i vurarak öldürür. Bir kötü temizlenmiştir. Sonra düğün evine dönülür.

Kitap Hakkında Yorumlar ve Yargı

«Vaktinde okuyamamış olduğum *Yılan Hikayesi’nin (1954) devamı gibi görünen ‘Bir Çift Öküz’ düzen bozukluğunun sürüp gitmekte olduğunu gösteriyor. Çok partili veya az partili demokrasi çalışmaları, köy ve toprak, ağalık ve haksızlık sorunlarının çözümüne yetmemiştir. Hızlı bir yazılışın hem doğal, hem özentisiz anlatımı.» (Rauf Mutluay).

Bir Çift Öküz Kitap Özeti – Samim Karagöz